Radyasyon Dedektörüne Türk Ayarı
Çevre kirliliği ve insanda başta kanser olmak üzere pek çok hastalığa neden olan radyasyonun tespitinde müthiş bir yöntem geliştirildi. Hacettepe Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Mehmet Tombakoğlu yönetiminde yürütülen çalışma ile radyasyon tespiti hem daha kolay hem de daha ucuza yapılacak.
Şu anda son aşamaya gelen proje tamamlandığında yurtdışında yaklaşık 100 bin Dolara satılan radyasyon algılama sistemi Türkiye’de 3-5 bin Dolara mal olacak. Şu anda dünyada bu sistemlerin kurulması ise sadece Amerikalı birkaç şirketin tekelinde ve İsrailli bazı firmaların da çalışma yaptığı biliniyor. Prof. Dr. Tombakoğlu ve ekibinin geliştirdiği bilgisayar sistemi ise dünyada bir ilk olacak.
Bilgisayar tabanlı radyasyon algılama sistemini ilk kez Popüler Bilim’e anlatan Tombakoğlu, çalışmalarının iki önemli sonucu olacağını söyledi. İlk sonucun radyasyonla ilgili deneylerin bu sayede radyasyonsuz ortamlarda yapılabileceği olduğunu açıklayan Tombakoğlu ikinci önemli sonuç olarak da her deney için ayrı bir sistem kurulmasının gerekmediğini belirtti. Tombakoğlu bir çevre bilimcinin herhangi bir bölgedeki radyasyonu tespit ederken bu sistemden yararlanarak neler yapabileceğini şöyle anlattı:
“Bir çevre bilimci olarak herhangi bir bölgedeki kirliliği ölçeceksiniz. Bu araştırmayı yaparken de belli nükleer teknikleri kullanıyorsunuz. Aktivasyon yapıyorsunuz. Aktivasyon sonucu aktiflenen bazı izotopları ölçerek kirlilikle ilgili bilgiye ulaşmaya çalışıyorsunuz. Bunu yapmak için aktivasyon yapacak bir ortam lazım. Aldığınız örnekleri bir reaktöre götürüp aktiflersiniz. Sonra bundan sayım alıp ne tür elementler olduğuna, ondanda kirliliğin tipine ulaşacaksınız ya da elinizde bir malzeme var. O malzemenin neden oluştuğunu öğrenmek istiyorsunuz. Bunları bu sistemle bilgisayar ortamında öğrenebiliyorsunuz.”
Prof. Dr. Tombakoğlu bir öğrencinin master projesinden yola çıkarak başladıkları projenin aynı zamanda öğrenciler içinde son derece faydalı olacağını vurguladı. “Araştırmacıların dışında öğrencilerin bu tip araştırmaları yapması için de önemli bir durum. Çünkü her öğrenci için bu deney sisteminin kurulması çok maliyetli bir iş. Diğer sistemlerde deney sadece bir kez yapılıyor ve başka deney için yeni sistem gerekiyor.”
Yazının devamı Popüler Bilim Dergisi’nde…