Bitkisel zayıflama ürünlerine dikkat!
Kilo vermek için kişiler değişik yollar aramaktadır. Bunlardan biri de zayıflama ürünleri kullanarak, sahip olunan fazla kilolardan kurtulmaya çalışmaktır. Ülkemizde bu amaçla, çok sayıda ürün piyasada bulunmaktadır. Bu ürünlerin eczaneler, aktar, baharatçı ve bazı dükkânlar yoluyla satışa sunulmasının yanında kapıdan satış ve internet kanalı da pazarlamada kullanılmaktadır.
Obezite nedir?
Obezite (şişmanlık) en basit olarak ile vücuttaki yağ miktarının gerekenden fazla olması şeklinde tanımlanabilir. Bu miktar kadınlarda yüzde 30, erkeklerde ise yüzde 25 in üstünde olması şeklinde açıklanmaktadır. Obez denilebilmesi için, kişilerin normal vücut ağırlıklarının yüzde 20 veya daha fazla kiloya sahip olmaları gerektiği belirtilmektedir.
Obezitenin fizyolojik açıdan tedavisinde, kilo vermede yardımcı olan veya olabileceği düşünülen madde veya bitkisel ekstrelerden hazırlanan ürünler destek olarak kullanılmaktadır. Bu amaçla serotonin düzeyini yükselten, termojenezi ve hücrelerin insüline duyarlığını artıran, karbohidrat ve yağ metabolizmaları üzerine etkili olan, bağırsaklarda emilmeyi düşüren, kitle teşkil ederek tokluk hissi veren madde ve bitkiler formüllerde yer almaktadır.
Piyasadaki zayıflama ürünleri hakkında bilgili olalım!
Bir madde veya bitkinin “herhangi bir etkiye sahip yani etkili” olduğunu söyleyebilmemiz için neler yapılması gerekir? Bu sorunun cevabını çok kısa ve basit olarak verelim. Bu açıklamayı yapmadan piyasada satılan ürünlerle ilgili bilgi ve değerlendirmeler tam anlaşılamaz.
Etkili diyebilmek için neler gereklidir?
1- Madde veya bitki fare, sıçan, kobay, vb. hayvanlarda özel yöntemlerle denenir (in-vivo deneyler), ayrıca bu deneyleri doğrulayan veya etki mekanizmalarını açıklayan ama deney hayvanları kullanılmayan deneyler (in-vitro deneyler) yapılır.
2- İn-vivo ve in-vitro deneylerde elde edilen etki ile ilgili sonuçlar, bir madde veya bitkinin bu amaçla hemen kullanılabileceğini göstermez. Tekrarlanan deneyler bazen farklı ve hatta birbiri ile ters sonuçlar vermektedir.
3 - Kullanılan madde veya bitkinin kısa veya uzun vadedeki zararlı etkileri (akut ve kronik toksisite, genotoksisite…) de incelenir. Zararlı etkisi tespit edilen bir madde veya bitki ilaç veya benzeri amaçlarla olarak kullanılamaz.
4 - Eğer bir karışım yapılmışsa, bu karışımda da yukarıda bahsedilen deneylerin yapılması gerekir.
5 - Bütün bu deneyler, olumlu sonuçlara ulaşmış ise insan üzerindeki deneylere
( klinik deneyler) geçilir. Bu deneylerin değişik kademeleri vardır. Uzun sürer ve pahalıdır.
6 - Bütün bu deneyler olumlu ise etki ve bu etkiye yönelik kullanılıştan kesin ifadelerle bahsetmek mümkündür.
Zayıflama ürünleri piyasada, toz, tablet, kapsül, çay, şurup gibi formlarda satışa sunulmuştur. İthal ürünlerin yanında çok sayıda yerli ürün de piyasada bulunmaktadır. Yazımızda piyasada bulunan bu ürünler ve ürünlerin formüllerinde bulunan bitkiler hakkında bazı bilgiler sunulacaktır.
Bitkisel Çaylar
Piyasada kilo vermeyi sağladığı iddia edilen çok sayıda bitkisel çay bulunmaktadır. Bu ürünlerin bir kısmında laksatif (dışkılamayı kolaylaştırıcı), idrar söktürücü, gaz giderici bitkiler bulunmaktadır. Laksatif olarak sinameki yaprağı; idrar söktürücü - gaz giderici olarak anason ve rezene meyveleri kullanılmaktadır. Bu çaylar kişinin daha rahat dışkılamasını sağlamakta, idrar atımını artırarak geçici bir kilo kaybı sağlamaktadır. Formüldeki sinameki yaprağının oranı yüksek değilse ve çok uzun süreli kullanılmazsa zararlı etkinin olduğu söylenemez. Fakat zayıflama ilacı olarak sunulması doğru değildir.
Aktarlarda pek çok bitki zayıflama çayı altında satılmaktadır. Bu ürünler ya aktar tarafından hazırlanmış paketlerde veya bazı firmaların ambalajlanmış ürünleri halindedir. Aktarların paketlediği ürünlerde sinameki yaprağı yüksek oranda bulunmaktadır.
Sinameki yaprağının uzun süre, yüksek miktarlarda kullanılması istenmez. Çünkü bağırsak florası bozulur, aşırı su ve dolayısıyla iyon kaybı meydana gelir ve bu kayıplardan dolayı yeni fizyolojik bozukluklar ortaya çıkar.
Aktarlarda zayıflama amaçlı satılan bitkilerin bu amaçla kullanılabileceğini gösteren herhangi bir bilimsel yayın yani in-vitro, in-vivo ve klinik araştırmalar bulunmamaktadır.
Mucizevî zayıflama ilaçları!
Son zamanlarda aktarlarda satılmakla beraber maalesef bazı eczanelere de girmiş olan ve mucizevî zayıflama ilacı olarak sunulan bazı ürünlerden de bahsetmek gereklidir.
Bunlardan birinde Mate, biberiye, yeşil çay ve funda yaprakları ile kekik herbası (toprak üstü kısmı) bulunmaktadır. Mate ve yeşil çay yaprakları kafein ve polifenoller taşımaktadır. Kafeinin yüksek dozlarda termojenezi hızlandırdığı bilinmektedir. Efedrin ile beraber kilo vermeyi sağlayan preparatlarda kullanılmıştır. Ama efedrinin bu amaçla ve kontrolsüz kullanımından doğan ciddi yan etkilerden dolayı, hemen her ülkede bu tip kullanım yasaklanmıştır. Efedrin taşıyan Ephedra türleri de bu yüzden Tarım ve Köy İşleri Bakanlığı tarafından hazırlanan bitki listesinde negatif olarak değerlendirilmiştir. Aşırı miktarda kafein alımının tansiyon yükseltici, uyku düzenini bozucu etkilerinin bulunduğunu unutmamak gerekir. Biberiye yaprak ekstrelerinin deney hayvanlarında antioksidan olarak etki gösterdiğine dair bazı yayınlar vardır. Fakat bu etkiyi doğrulayan klinik çalışma bulunmamaktadır.
Yazının devamı Popüler Bilim Dergisi’nde…